Ryszewko leży na Szlaku pałuckich kościołów — znajduje się tu drewniany kościół świętej Marii Magdaleny. Dzisiaj to niepozorna wieś, ale w średniowieczu leżała na ruchliwym i ważnym szlaku łączącym Żnin z Gnieznem. Pewnie przez Ryszewko przemknął niejeden książę albo inny król. Przemknęliśmy i my. Nawet więcej niż przemknęliśmy, bo szczękając z zimna przystąpiliśmy do oględzin tutejszego zabytku.

Na tropie Grzymisława

Zanim przejdziemy do historii kościoła w Ryszewku warto poświęcić chwilkę postaci Grzymisława, który pojawił się w dokumencie wymieniającym po raz pierwszy Ryszewko.

Grzymisław godny jest wzmianki nie tylko ze względu na oryginalne imię. Nieco ważniejsze jest, że wywodzi się on z ostrowskiej linii Leszczyców — potężnego, jednego z najstarszych rodów na Kujawach. Ród Leszczyców był prawdopodobnie fundatorem romańskiego kościoła w Kościelcu. Na marginesie dodajmy, że kościół w Ostrowie opisaliśmy (ledwo co, ale zawsze) przy okazji trasy wokół jeziora Gopło.

Potęgę ostrowskich Leszczyców zbudował Maciej z Ostrowa, sędzia brzeski.
Synowie Macieja doszli do najwyższych godności duchownych i świeckich: Gerward został biskupem włocławskim, Stanisław — prepozytem kruszwickim i włocławskim, Jan i Przezdrzew kasztelanami kruszwickimi. Jan był kasztelanem w latach 1316–1327, Przezdrzew w latach 1332– 1339.

Profesor Janusz Bieniak uważa Przezdrzewa za protoplastę Leszczyców piszących się z Procynia, a także interesującego nas Ryszewka.

Synami Przezdrzewa byli: Grzymisław piszący się z Procynia i Ryszewka, Tomisław oraz Paweł z Procynia.

Grzymisław występuje w źródłach w latach 1355–1383. Po raz pierwszy pojawił się w dokumencie z 24 kwietnia 1355 roku Był wówczas świadkiem sprzedaży przez kanonika gnieźnieńskiego Wincentego sołectwa w Gościeszynie niejakiemu Mikołajowi.

Grzymisław pisał się wtedy „de Ryszewo”.

Grzymisław określony mianem dziedzica z Ryszewka — „de Parvo Ryszevo” — pojawił się jako świadek z 27 września 1366 roku. Dokument informował o sprzedaży przez Andrzeja z Kunowa sołectwa w jego dziedzictwie Ryszewo — niejakiemu Chwałkowi.

Ostatnia informacja o Grzymisławie pochodzi z dokumentu prywatnego wystawionego w Ryszewie 27 września 1383 r. przez Andrzeja z Ryszewka i Kunowa, który polecił lokować Ryszewko na prawie średzkim i sprzedał je Chwałkowi. W dokumencie tym wieś wymieniono jako „Parvo Ryschewo” — Małe Ryszewo.

Ciekawa to sprawa, bo pokazuje, jak ród rycerski wywodzący się z Kujaw przenikał do Wielkopolski.

Jeśli czujesz się Czytelniku nieco przytłoczony średniowiecznymi hecami — uspokajam — to by było na tyle.

Powiększ

ryszewko-kosciol-kwardrat-ed
Kościół w Ryszewku

Kościół w Ryszewku

Około połowy XV wieku kościół w Ryszewku był parafialny. Około 1520 roku nosi wezwanie Św. Marii Magdaleny. Przynajmniej od 1523 roku Ryszewko było własnością kanoników regularnych z Trzemeszna. Wiadomo, że około 1511 roku plebanem tutejszego kościoła był Stefan zakonnik klasztoru w Trzemesznie.

Pierwotny kościół drewniany został zbudowany w 1780 roku z inicjatywy opata trzemeszeńskiego Macieja Miaskowskiego. Kościół krótko potem musiało spotkać jakieś nieszczęście, ponieważ w źródłach spotyka się określenie, że został „odbudowany” przez sufragana Jana Korytkowskiego w 1788. Konsekracji kościoła dokonano 9 listopada 1788 roku. Dziś możemy go oglądać w pełnej krasie.

W 1860 roku odbudowano sześcioboczną wieżyczkę na sygnaturkę. W 1892 roku kościół otrzymał nowe organy. W 1911 roku w pobliżu kościoła zbudowano kaplicę, a w roku 1927 stylizowaną na dworek szlachecki plebanię.

W 1920 roku kościół wzbogacił się o nowe stacje drogi krzyżowej, natomiast w 1925 roku zbudowano istniejący do dzisiaj płot z murowanymi słupkami. Inicjatorem tych prac był ksiądz Wojciech Spychałowicz, który w 1921 r. objął urząd tutejszego proboszcza.

Powiększ

ryszewko-zab
Archiwalna ilustracja kościoła w Ryszewku

Ksiądz Spychałowicz wystarał się także o nowy dzwon, w miejsce zabranego przez Niemców w czasie pierwszej wojny światowej. Proboszcz zmarł 22 września 1928 r., w wieku 46 lat i został pochowany obok kościoła.

Powiększ

ryszewko-grob1
Groby przy kościele. Po prawej stronie mogiła ks. Spychałowskiego

W 1937 roku przeprowadzono gruntowny remont kościoła — otynkowano wnętrze. Podczas okupacji niemieckiej kościół został zamknięty dla wiernych. Niemcy urządzili tu magazyn zboża.

Powiększ

ryszewko-tyl
Kościół w Ryszewku

Po wojnie, w kościele prowadzono szereg prac remontowych i konserwatorskich. W 1953 roku powiększono chór, a w 1955 roku odnowiono wieżę kościoła.

W 1976 r. dzięki ofiarności wiernych zakupiono nowe dzwony: św. Marii Magdaleny i św. Stanisława Biskupa.

W 1996 r. pod nadzorem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków przeprowadzono gruntowne prace remontowe i przywrócono pierwotny stan świątyni — zerwano tynk, ściany pokryto boazerią.

Przy kościele znajduje się tablica upamiętniająca urodzonego w Ryszewku księdza Antoniego Słomkowskiego, rektora Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Powiększ

ryszewko-grob2
Tablica ku czci ks. Słomkowskiego

Kościół jest doprawdy czarujący. Otoczony okazałymi lipami, zadbany — warto przy nim zatrzymać się dłużej i chłonąć atmosferę żywej historii. Z opisanych drewnianych kościołów pałuckich wydał nam się najładniejszy. Mimo, że dzień był zimny, pochmurny i paskudny.

zzadrzewa-ryszewko.jpg
Kościół w Ryszewku, po lewej stronie widać charakterystyczny kształt drewnianej dzwonnicy

Parafia rzymskokatolicka pw. św. Marii Magdaleny w Ryszewku

UWAGA:

Historia Ryszewa i Ryszewka zostały opisane przez Ryszarda Wojciecha Pawlickiego w czasopiśmie „Jantarowe Szlaki” Tam też znajduje się szczegółowy opis zabytków znajdujących się we wnętrzu kościoła.

Mnóstwo cennych informacji na temat Ryszewa i Ryszewka można znaleźć na stronie ryszewo.pl.

Ilustracja przedstawiająca kościół pochodzi z pracy „Album naszych zabytków, T. 1. Kościoły drewniane, Cz. 1 Dyec. gnieźnieńska / [rys. Zygmunt Światopełk-Słupski]” dostępnej na stronach Biblioteki Cyfrowej Diecezji Legnickiej.

Skorzystałem z pracy Joanny Karczewskiej „Własność szlachecka na pograniczu wielkopolsko-kujawskim w pierwszej połowie XV wieku”.

Parafia rzymskokatolicka pw. św. Marii Magdaleny w Ryszewku — metryczka

Parafia pw. św. Marii Magdaleny w Ryszewku
88-411 Ryszewko
Ryszewko 2
tel. (52)302 57 29

http://www.archidiecezja.pl/parafie/dekanaty/dekanat_rogowski/ryszewko_par._pw._sw._marii_magdaleny.html

  • Współrzędne geograficzne 52,7778919 17,6583955
  • Odległość od Żnina około 20 kilometrów
  • Odległość od Inowrocławia około 42 kilometry
  • Odległość od Bydgoszczy około 57 kilometrów
  • Odległość od Torunia około 80 kilometrów

Pałuki to świetne miejsce na bliższe i dalsze wyprawy rowerowe! Piękne widoki, malownicze pagórki, miejsca pełne niesamowitych zabytków!

Lasem, na wschód od Ryszewka prowadzi niebieski szlak rowerowy Barcin-Gołąbki.

Kościół w Parlinie leży na Szlak pałuckich kościołów. W niedalekiej odległości od Ryszewka znajdują się jeszcze drewniane kościoły w Niestronnie,  Parlinie oraz Gąsawie.

UWAGA:

Na zakończenie

Jeśli podobał Ci się ten wpis, zapraszamy do naszego newslettera! Piszemy znienacka, dzięki newsletterowi dowiesz się, kiedy na stronie manowce.com pojawi się kolejny artykuł.

Ciekawy wpis? Podziel się nim ze znajomymi i odwiedź naszą stronę fejsbukową https://www.facebook.com/na.manowcach