Drewniany kościół pod wezwaniem świętego Mateusza we wsi Sędzin to jeden z najładniejszych kościołów powiatu aleksandrowskiego.  Kościół jest osiemnastowieczny, ale historia wsi sięga znacznie głębiej.

Ależ się tego Sędzina naszukałem! Nie na mapie, nie na trasie, ale w źródłach. Zginął mi, przepadł. Jak kamień w wodę.

Powiększ

Perlbach_Max
Max Perlbach (1848-1921) wznosi oczy do nieba i znów ratuje świat

Pierwsza wzmianka o Sędzinie (Zandyno) pochodzi z roku 1252. Tako rzecze „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”. Wiadomo tylko, że dokumentem tym Kazimierz I kujawski nadawał wsi pewne swobody. Niewiele więcej.

Powiększ

sedzin-pion
Kościół w Sędzinie

Znajdźże teraz człowieku to pismo! W jakim kodeksie, gdzie i jak je odnaleźć? Czasu mało, cierpliwości jeszcze mniej. Przyszło mi zatem godzinami hulać po urkundenbuchach. Bez rezultatu. Może zaszła tu jakaś pomyła? Co by nie mówić, nastała trwoga. A jak trwoga to do… Maksa Perlbacha.

Max Perlbach to postać wybitna. To historyk, bibliotekarz, wybitny znawca Prus i Zakonu Krzyżackiego, ale także (a może przede wszystkim) wydawca średniowiecznych dokumentów. Jeśli gdzieś zawieruszyła się średniowieczna, pruska bumaga, Max musiał ją skatalogować. I rzeczywiście. Na 128 stronie Preussisch-polnische Studien zur Geschichte des Mittelalters jest Sędzin. Pięknie skatalogowany. Na maksa, jak mawia młodzież.

Według informacji Perlbacha dokument z 1252 roku został opublikowany dwukrotnie: w „Kodeksie dyplomatycznym Księstwa Mazowieckiego” oraz „Codex diplomaticus Poloniae”.

Powiększ

zandyno-zrodlo
Pierwsza wzmianka o Sędzinie z 1252 roku.

I przy okazji wyszło szydło z worka. Oto bowiem, w różnych edycjach, wieś nazwano inaczej. Raz jako Zandyn, raz jako Sandzyno. Jestem bardzo ciekaw, jak wygląda oryginalny zapis!

Powiększ

sandzyno-zrodlo
Ten sam dokument w innym wydaniu. Sandzyno.

To po części tłumaczy zamieszanie z pierwszą wzmianką o Sędzinie. Następna wzmianka, z czternastego wieku wspomina imię pierwszej postaci związanej ze wsią, kanonika płockiego Jacussiusa de Sandzyno.

Powiększ

sedzin-bok
Kościół pod wezwaniem św. Mateusza w Sędzinie

Kościół

Kościół w Sędzinie jest zadbany aż do przesady. Otoczony idealnie przystrzyżonym trawnikiem wygląda imponująco. Został wybudowany, w 1750 roku w miejscu poprzedniej świątyni. Jest zatem odrobinę młodszy od kościoła w Łowiczku. Nie mam pewności, kto był inicjatorem budowy kościoła. Jedne opracowania podają ówczesnych właścicieli wsi, inne kapitułę płocką. O poprzedniku kościoła św. Mateusza wiadomo niewiele. Wiemy ledwie, że parafia w Sędzinie istniała już w 1489 roku.

Powiększ

sedzin-bok2
Kościół w Sędzinie

Kościół odnawiano w latach 1842 (wtedy także zbudowano plebanię), 1847 i 1928, ale swój obecny znakomity stan zawdzięcza pracom wykonanym z inicjatywy proboszcza w ostatnich latach. Kościół został wpisany do rejestru zabytków: A/448 z 1.06.1955 i z 17.02.1981.

Powiększ

sedzin-wnetrze
Wnętrze kościoła w Sędzinie

Mimo że nie udało mi się zgromadzić wielu informacji na temat historii kościoła, doszukałem się kilku ciekawych, archiwalnych fotografii.

Tak wyglądał w czasie I wojny światowej. Bryłę kościoła widać za sylwetką oficera. Swoją drogą ciekawe, czy uda się ustalić formację owego oficera. Na zdjęciu widać także drewnianą dzwonnicę.

Powiększ

sedzin-oficer
Sędzin w czasie wojny światowej

Kolejne zdjęcie przedstawia kościół w Sędzinie w latach 30. ubiegłego wieku.

Powiększ

10109560
Sędzin w latach 30.

Następne zdjęcie przedstawia kościół w latach 70. ubiegłego stulecia. Arkadowa dzwonnica już murowana, ale ogrodzenie wokół kościoła chyba niewiele różni się od tego z czasów pierwszej wojny.

Powiększ

sedzin-arch
Kościół w latach 70.

Wiatrak

Sędzin zdobił także wiatrak. Niestety spóźniłem się prawie pół wieku żeby go obejrzeć. Na zdjęciach z lat 70. zostały tylko belki, pozostałe z rozbiórki wiatraka.

Na mapie Sędzina z 1944 roku widać gdzie znajdował się ów obiekt. Przy okazji widać także jak bardzo rozległa (otoczona „koloniami”) jest to wieś.

Powiększ

sedzin-mapa
Mapa Sędzina z 1944 roku

Uwaga:

Pierwsza wzmianka o Sędzinie (Zandyno) pochodzi z: Kodeks dyplomatyczny Księstwa Mazowieckiego, obejmujący bulle papieżów, przywileje królów polskich i książąt mazowieckich, tudzież nadania tak korporacyj jako i osób prywatnych.

Pierwsza wzmianka o Sędzinie (Sandzyno) pochodzi z: Codex diplomaticus Poloniae. T. 2, pars 2.

Archiwalne zdjęcie kościoła w Sędzinie autorstwa Bogusława Linette pochodzi z Cyfrowego Archiwum im. Józefa Burszty.

Archiwalne zdjęcia pozostałości wiatraka w Sędzinie autorstwa Bogusława Linette pochodzą z Cyfrowego Archiwum im. Józefa Burszty. Zdjęcie 1, zdjęcie 2.

Zdjęcie kościoła w Sędzinie z lat 30. pochodzi z pracy Jerzego Chyczewskiego „Zabytki sztuki, muzea i zbiory województwa warszawskiego”.

Zdjęcie z oficerem pochodzi ze strony Biblioteka Kolekcji Prywatnych.

Mapa Sędzina to fragment arkusza Topographische Karte 1:25 000 (Meßtischblatt) cz. wschodnia (Ostdeutschland) /1870 – 1945/ dostępnego w pełnej rozdzielczości na stronie http://igrek.amzp.pl/11794743

Portret Maxa Perlbacha pochodzi ze strony gedanopedia.pl

Kościół parafialny pw. św. Mateusza w Sędzinie — metryczka

Parafia św. Mateusza w Sędzinie,
Sędzin
87-706 Sędzin
tel. 54 272 03 89

  • Współrzędne geograficzne 52.734167, 18.575000
  • Odległość od Inowrocławia około 30 kilometrów
  • Odległość od Włocławka około 38 kilometrów
  • Odległość od Torunia około 43 kilometry
  • Odległość od Bydgoszczy około 67 kilometrów

Na zakończenie

Jeśli podobał Ci się ten wpis, zapraszamy do naszego newslettera! Piszemy znienacka, dzięki newsletterowi dowiesz się, kiedy na stronie manowce.com pojawi się kolejny artykuł.

Ciekawy wpis? Podziel się nim ze znajomymi i odwiedź naszą stronę fejsbukową https://www.facebook.com/na.manowcach